Casus 45

Je bent huisarts. Een 35-jarige vrouw met een persoonlijkheidsstoornis bezoekt je spreekuur voor een hevige verkoudheid. Tijdens het consult vertelt zij dat zij zich vaak te kort voelt schieten en daardoor geen nieuwe activiteiten durft te ondernemen.

DD

 * Ontwijkende persoonlijkheidsstoornis

Ontwijkende persoonlijkheidsstoornis
De ontwijkende persoonlijkheidsstoornis bevindt zich in cluster C. Het kenmerkt zich door geremdheid in gezelschap, het gevoel van tekortschieten en overgevoeligheid voor een negatief oordeel. verder een preoccupatie met kritiek of afwijzing, de overtuiging minderwaardig te zijn en gebrek aan wil om persoonlijke risico's te nemen.

Persoonlijkheidsstoornis (DSM-IV):
= een duurzaam en star patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen die duidelijk afwijken van de verwachtingen binnen de cultuur van de betrokkene en zich uiten in diverse persoonlijke en sociale situaties, leidend tot beperkingen in het sociaal en beroepsmatig functioneren of op andere gebieden. het patroon is stabiel en van lange duur en het begin kan worden teruggevoerd naar tenminste de adolescentie of de vroege volwassenheid. Het patroon is niet eerder toe te schrijven aan een uiting of de consequentie van een andere psychische stoornis en is niet het gevolg van de directe fysiologische effecten van een middel of een somatische aandoening.

Het patroon wordt zichtbaar bij 2 of meer van de volgende terreinen:


 * -   Cognities
 * -   Affecten
 * -   functioneren in het contact met anderen
 * -   beheersing van impulsen.

Bij deze patiënten komen problemen in de omgang het meest voor.

Clusters: - Cluster A = zonderling/raar: o Vreemd, excentriek

o Vooral cognitieve stoornissen
 * ß   Paranoïde (achterdocht)
 * ß   Schizoïde (loner)
 * ß   Schizotypische (overmatig magisch denken, paranormaal,

goedgelovig) - Cluster B = dramatisch, verstoord/vals zelfbeeld: o Dramatisch, externaliserend, impulsief o Vooral problemen met impulsen en affecten
 * ß   Antisociaal (gewetensfunctie stoornis)
 * ß   Bordeline(impulsief)
 * ß   Theatraal (buitensporige emotionaliteit en aandacht vragen)
 * ß   Narcistisch (telkens moeten horen dat je goed bent, misplaatste trots,

grootheidsgevoelens) - Cluster C = angstig: o internaliserend

o angstig, vreesachtig, onzeker
 * ß   obsessief-compulsief (perfectionistisch, controlebehoeftig,

twijfelzuchtig)
 * ß   ontwijkend
 * ß   afhankelijk (anderen voor je laten beslissen)


 * 1) <span style="font-size:9.000000pt;font-family:'Arial,BoldItalic'">Hoe ga je om met diverse persoonlijkheidsstijlen?


 * 1) * -   <span style="font-size:9.000000pt;font-family:'Arial,Bold'">Paranoïde (alert, achterdochtig, kritisch, krampachtig) ‡ toon respect, autonomie, geef informatie, geen discussie
 * 2) * -   <span style="font-size:9.000000pt;font-family:'Arial,Bold'">Impulsief (grenzeloos, grillig, agerend, splitsend) ‡ grenzen stellen, splitting niet toelaten, afspraken maken, onderhandelen, teamoverleg.
 * 3) * -   <span style="font-size:9.000000pt;font-family:'Arial,Bold'">Theatraal (emotioneel, gretig, uitdagend, onlogisch) ‡ blijf rustig, aandachtig, professioneel en zakelijk
 * 4) * -   <span style="font-size:9.000000pt;font-family:'Arial,Bold'">Onzeker (passief, afhankelijk, angstig, aanklampend)‡geruststellen van de zorgen, grenzen stellen, stimuleren
 * 5) * -   <span style="font-size:9.000000pt;font-family:'Arial,Bold'">Dwangmatig (ordelijk, zorgelijk, twijfelend, koppig) ‡ geef uitleg, duidelijkheid en controle